Wednesday, 25 November 2020

Ka Pa Kawrchung

 KA PA KAWRCHUNG

By: Renga Colney


Engtia a neih nge tih chu ka hriatpui ve phak hauh lova, chu mai a la ni lo, engtik kum a a neih nge tih pawh ka hre chuang lo. Dawra ama lei anih erawh chu ka ring chiah lo; a chhan chu kan khaw kawrchung thui thiam thui a ni tlat lo. ‘Readymade’ kan tih ang chi hi a nih vangin, kan chhungte tu emaw berin an pek anih ka ring deuh ta ber.

Ka Pa Kawrchung chu, vut buak rawng, saptawng takin, single breasted, a puan rawng ang tho kawrkilh, duli tiat vel pahnih awm, a hnung, mawngtam sir ding lam leh vei lama zai kak ngat. A chhung puan zai sin pawdal a thuah. A chhung dinglam ipte tlangah hian puandum a in thui bet a, chutah chuan, hawrawp lian deuh hlekin “Grendale” tih a in ziaka, chu mi hnuai chiahah chuan hawrawp te deuh zawkin “Menswear” tih a inziak kalh a, chu chuan sapram lam chhuak a nih rinna thui tak min pe.

He kawrchung hi tangkai takin ka pa hian a lo hmang tawh thin a, amaherawh chu tuikuk unaute anga, koki dup a neih vang maiin mau put nan a hmang ve lo a; khasi pa ho angin chhehchhawl atan a hmang hek lo. Kawrchung anih angin kawr chungah a ha thin. Mizo rilrua Kawrchungin hmun a luah dan leh Mizo ten kawrchung kan ngaihdan hi, tunlai thangthar hun thleng pawh hian mak hi ka ti. Kawrchung leh biakin hi inzawm tlatin kan ngai ni hian ka hria. Mizo mipa inkhawm ngai vak lo chuan kawrchung hi hak kan inthlahrung tlat zel hian in hre ve lo maw? Chutiang anih avang chuan, he vutbuak rawng Kawrchung pawh hi ka pa khan hmun danga a hak vak pawh ka hre lo. Vawi tam tak tak biakina inkhawm naah a lo ha tawh thin a, chu bakah, vawi duai lo Pulpit tlang a lawnpui a. Pathian Hmangaihna chung chang biakina a sawi phei chuan he kawrchung ngeia inchei hi a duh thin. Kan biakin te takte ah mai ni lo, kohhran dang biakin lian leh ropui tak takah te pawh, mipui sang tel hmaah he kawrchung ha hian a lo in lan ve tawh a. Thusawi pahin, he kawrchung hma lam kawrkilh awmna bulah a kut ding leh vei a he kawrchung hma hi pawtin a lo in la puithu ve tawh thin. 

He Kawrchung hi, ka pa hian, kan khua leh a chheh vel biakinah Bible Society promote in a lo vahvaih pui ve hrep tawh a. He Kawrchung nen hian kum tam tak kan kohhran hi kohhran upa nihna nen min lo kaihruai tawh thin a. Kei ni a fate phei chuan a ‘Upat Kawrchung’ ti ngatin he kawrchung hi kan sawi thin. Kan naupan lehzual lai phei chuan A thusawi apiangin he kawrchung kher hi a hak thin avangin, a thusawi hun anih leh nih loh chu he Kawrchung a hak leh hak loh atangin kan lo hre thei a. Kohhran te tak te kan nih avangin inkhawm tawh hi chuan a ha deuh reng mai khan kan hria a, thu kha a lo sawi deuh reng mai ni awm a ni! 

Puan chhah leh rit ve tak anih vangte pawh a ni ang, he kawrchung hian suk hi a tawng ngai vak  lo va. Nitina hak a ni lo a, inkhawmna chauh a hak anih deuh avang hian a bal hman tura ngaih a ni lo pawh a ni mai thei. Chutia a kum a kum pulpit tlang lawn pui a nih meuh chuan a nghawng leh a tlang vel chuan a tira a rawng kha a pha meuh tawh bik lo tih ngun taka entu tan chuan a hmuh ve theih tawh a mahse a kawrchung hman thiam a ni miau a, a hak rim poh leh bal zual mahse a hlutna a zual deuh deuhah kan ngai thung si. A dang ha ve tura a faten, a bikin a fanuten, an tih pawhin, a ha kual den den a, a tawpah chuan a dang ho chu a khai tha leh a, he Kawrchung bawk hi a ha leh nge nge thin. A petu emaw a leisaktu emaw tan chuan a va lawmawm dawn em ka ti fo thin. 

Tunah chuan ka pa chu a kumte lo tamin, Pulpit tlanga thusawi chu sawi loh, biakin pawh a thleng thei ta lo. He kawrchung pawh hi hakna hun a nei tawh meuh lo a; inneih zawh hnu a mo kawr ang maiin steel almirah chhungah roh deuhin hun rei tak chu khai a ni ta. Tum khat chu ka pa chuan min ko a, steel almirah chhunga thawmhnaw khai that mual mual pah chuan chu kawrchung ngei mai chu a rawn phawrh chhuak a, “Kawrchung I nei tha em? He kawrchung hi nei ta che” min hlawl mai a. A mi zawh dan atang chuan a kawrchung chu tha takah a la ngai tihna a ni maw ka ti rilru a. Ka’n enchianga a nghawng leh a ban hmawr te chu a lo khak ve deuh tlar tawh tih ka hmu nghal a. Naupangte kan nih laia a lo hak hrep tawh kha a ni a, a thui dan pawh tunlai kawrchung nen chuan danglam tawh tak a ni. A ipte pawh a pawn lama atanga bel ang chi kha a ni a, tunlai tawng takin ‘old-fashion’ ve tawh tak a ni. Kawrchung nei ve nual mahila a ni ngaihah chuan chu a kawrchung ngei mai chu ka kawrchung neih that ber ni tura min ngaihsak avangin duhsak deuhin nei turin min ti tihna a ni si,

Zep lohah chuan ka awt lo khawp mai a, hlui ka ti a, bal ka ti a, lo nei teh reng pawh ni i la ka ha ngam dawn chuang emaw ni le! Tunlaiah hetiang kawrchung tuma’n an ha ngai tawh si lo, ti a ka inngaihtuah lai mek chuan, “I ha tawk em, han ha chin teh?” a ti leh a. Ka la a, ngawi rengin ka ha chhin a, “E kha! i ha thei reng alawm, nei hlauh rawh” a ti a. Chuta ka pa hmel ka zuk en chu, thu tak deuh hian a lo nui var var a, ‘Ka nei lo mai ang e’ ti a hnar chi a ni lo tih ka hrethiam nghal a. Chu Ka Pa Kawrchung chu, a la thar viau nge a hlui viau tawh; a la tunlai viau nge a thing fe tawh; a fai nge a bal, ka hak sak ngam dawn nge dawn lo tih ngaihtuah thei ka ni tawh lo. Kawrchung min pek pah chuan, chu kawrchung aia hlu min pek tum a nei a ni tih ka man thiam ta a, hnar chi a ni lo a, hnar tur a ni lo a, hnar thei pawh ka ni ta lo.

Chu Kawrchung chu, kan naupan laia thu a sawi apianga ka pain a hak thin a ni a. Kum 30 chuang chawl miah lova Kohhran Upa anih lai khan kohhran memberte huikhawm nan chu kawrchung chu a lo hmang nasa tawh a. Chu kawrchung nen chuan vawi tam tak kohhran rorelte pawh a lo kaihruai tawh a. Thusawiin kohhran hrang hrang biakin maicham pawh chu kawrchung  chu a lo lawn pui ve tawh bawk. Chutiang taka hman rim a nih ve avang chuan a nghawng leh ban hmawr lo bal ve deuh leh a rawng lo dal ve deuh tawh pawh a awm lo hran lo.

Ka pa kawrchung chu kawrchung satliah a ni lo tih ka hrethiam ta a. Chu kawrchungah chuan thawhrimnate, dawhtheihnate, hmangaihnate, hruaitu nihnate, zahawmnate, lainatnate, tawrhchhelnate ka hmu ta a, “He Kawrchung hi nei ta che” a tih khan chung chu min pek a lo tum reng a ni tih ka hre ta a. Miten, ‘a thing’, ‘a hlui tawh,’ ‘a va bal ve’  min tih sak dawn pawh ni se, ka pain he kawrchung hmanga ze tha tak tak a lo parchhuah pui tawh ho kha ka chhawm ve thei dah law maw tiin, lawm takin Ka Pa Kawrchung chu ka la a, tun thlengin biakinahte ka la ha ve thin. 

Chu kawrchung nghawng bal leh ban hmawr khakte chuan ka pa thlantui leh thawhrimna min hriat chhuah tir avangin suk fai emaw dry clean fai tir ka tum tawh lo. Biakina hak ka zah phah lova, chumi avanga mite nuihzat hlawh ka hlau hek lo, chu ai chuan, ka pa’n he Kawrchung min pek paha min chhawmtir a tum nungchang leh ziate kha ka chhawm nung zo lo ang tih hi ka hlau fe zawk a ni.

 

Dated: 12th June, 2020

Serchhip


Friday, 15 March 2013

Nupui Neih Nawmna



Parawl ho leh tlangvalte ka awhthikna ni chhuang lovin, nupui nei tura Pathianin mipate hi min lo duan avang leh Pathian Pathian zia; mihringte min duhsak zia lantirna anih avang zawkin nupui neih nawm zia leh nawmna hi han sawi ve ka duh tlat a ni.
Mihring hi kan in ang vek lova, nupui pasal in nei fuh lo ve tak tak te pawh hi awm a ni a. nupui neih inchhir tak tak leh pasal neih inchhir tak takte pawh an awm ngei ang; amaherawh chu chung; nupui nei fu lo inti te leh pasal nei fu lo inti te pawh chuan, han sawi chhuak duh ngat sela chuan nupui an neih hun engemaw lai tak kha chuan nupui neih nawmna hi chu an tawng ngei ngei ringawt. A nawmna chu  rei leh rei lo a awm a ni mai zawk. Nupui neih hi engtik lai mahin nuam tihna ka nei reng reng lo ti hi chu an awm ka ring lo.
Aw le, kan thupui lamah ve thung aw!  Mihring pian phung leh Pathian min duan dan atang rengin kawppui nei tura siam kan ni a; chumi avang chuan kan taksain puitlin lam a rawn pan atangin hmeichhe zah atanga intanin, hmeichhe bula awm nuam tihnaah a rawn chhova, an tel  lova awm thei lo khawpin hmeichhe ngaiin mipate hi kan kur ta, chumi thinlung nawrna avang chuan awm dun theih dan ngaihtuahin mipaten theihtawp kan han chhuah a, tichuan, a vawrtawpah nupaah kan lo insiam ta thin. Hemi tel lo hi chuan mipa hi a mal ngawih ngawih a,khawharnain a khat thin. Mipui zingahte, huau huauahte pawh tel ve mahsela, hmeichhe tel lo chuan a mal ngawih ngawih a, a khua a har veng veng thin. Mipa thinlung ruak, khawhar, lungleng chu hmeichhia hian an lo hnemin an lo luah khat ta thin a ni. Tichuan thinlung mai ni lovin tisa nen pum khat, damchhunga awm dun reng tura in ngai leh induh leh in beiseiin nupaah an lo insiam ta thin. Nupui chuan mipate khawharna leh mal em ema an inhriatna te kha an lo la kiang ta thin a.Mipate hi dam chhan neiah min lo siam ta a ni.Nupui han neih hi chuan dam chhan hi nei ta veng veng hian kan in hria a, thihte hi kan hlau ta em em mai thin. Damchhan nei reng reng lova inhriate hi a ni khawvel a mi khawngaihthlak berte chu!
Chutah le! Nupui neiin chhungkua kan han din ta a, koah mawhphurhna hrang hrang; a liante, a harsate, a khirhte, a hlauhawmte, a nuamte thlengin a lo tla a, mahse chung zawng zawngte chu nupuite hma a mualpho hlauhna avangte, hmangaihte tana thiltih anih avangtein, thil tih nuam; hrehawm pawh kan tih phal loh, hlauh poh kan hlauh duh lohte an lo nita a, a harsat poh leh, nupuite fuihna leh enkawlna a nuam phah tulh tulh lehnghal. Khawvel hi kan chova, tlang sang ber pawh lawn kan huam a, khuarkhurum thuk ber pawh zawh chhuah vek kan ngam thin. Nupuite nen chuan hrehawm pawh hi hrehawmah kan ngai ta lo. Tih makmawhah kan ngai zawk. Harsatna leh hrehawm kan pal tlang hnua nupuite min lawmpuina aia nuam hi khawiahnge kan hmuh chuan ang? Anih loh leh, Harsatna leh mangannain min tuam laia nupuite min fuihnate, min duatnate; enganga sachhia leh dawrawm nih pawh a, min ring ve em em maite hi a va han nuam tak em! Mahni inrintawkna min pe a, mipate hi kan hlim thin.
Mihringte thil duh ber pakhat chu ‘sum’ hi a ni ti I la kan ti sual tam pui lovang. Chumi bakah chuan thuneihna pawh hi mihringte thil duh berte zinga mi a ni. Mihring hian hemi pahnih hi neih kawp zuk tum zel a. Anih loh pawhin, pakhat zawk zawk nei hian a pakhat zawk hi ‘automatically’ in an nei tel duh khawp mai. Sum hian thuneihna a keng tela, thuneihna nei chuan sum an nei tel deuh chawk bawk. Mahse heng thil pahnihte hi mitin neih theih a ni kher lo. Mitin kan hausa thei lova, mitin hotu kan ni thei lo bawk. Mipate chuan thuneihna hi kan duh thin. Chu kan thil duh chu, nupui kan han neih hian, mipate hian engemaw zah chu kan nei ve ta hrim hrim thin. Kan society leh kan Pathian thu ang chuan pasalte chu hmeichhe lu an ni. Mi tamtak chunga thuneitu ni lo mah I la, nupui kan han neih hian mi pakhat tal chungah thuneihna  kan lo nei ve ta hrim hrim a ni. Kan nupuite chuan rawng min bawl saka, kan thawmhnaw min suk saka ( a chang chuan mahnin kan ti ve bawk a), min enkawla. Hetiang taka kan nupuiten min han enkawl hi chu, lal thisen kai lo pawh hi kan va han lal ber ber tak em! A va han nuam chiang em! Mipate hian hei hi kan hria em le! Francis Bacona’n, ‘women are youngmen’s mistress, middle age’s companion and old men’s nurse,’ a lo ti a. Nupuite hi taksa chak laia tisa nawmna min pe tu, kan thian tha leh kawppui, kan lo upat hnua min enkawltu an ni a, an hlu asin. Kan inneih atanga kan thihni thleng hian kan tana malsawmna an ni a, malsawmna min thlen dan pawh kan upat ang zel leh kan mamawh ang zelin zuk ni leh nghal a maw le!!
Hei lo pawh ziah chhnzawm tur ka la hria a, mahse a sexy deuh tlat tawh avangin heath hian duh tawk phawt mai ang.



New Year



 







NEW YEAR
Though the sun rise as usual
Bright as the other ‘morn;
Though to its path it goes
Hot as the other ‘noon;
Though it past over us as usual
We sit and stand as the other time;
Though it reach the west as usual
We begin to shiver as the other ‘eve;
Thought its same with all the other days;
Yet in the heart of every being
Is there the joy of something new:
The new of a New Year.